توکسوپلاسموز چشمی

توکسوپلاسموز چشمی Ocular toxoplasmosis

 

توکسوپلاسموز یک عفونت مشترک بین انسان و حیوان در جهان است. عامل بیماری یک انگل داخل سلولی بنام  توکسوپلاسما گندی است . میزبان طبیعی آن گربه های اهلی و وحشی می باشند. منابع عفونت در انسان عبارتند از: اووسیت‌هاى موجود در خاک یا گرد و غبار، برادى‌زوئیت (اشکال انکیسته انگل) موجود در گوشت یا تاکى‌زوئیت (شکل پرولیفراتیو یا تکثیری) منتقله از طریق جفت به جنین.

 در شکل مادرزادی عامل بیماری از طریق جفت از مادر به جنین منتقل میشود.عفونت اکتسابی در اثر خوردن تخم های انگلی است که گربه دفع میکند و یا از طریق خوردن گوشت آلوده صورت میگیرد. بیماری از فردی به فرد دیگر نمیتواند منتقل شود مگر از مادر به جنین ودر موارد بسیار استثنائی از طریق انتقال خون و یا پیوند اعضا. پس به همسر ویا فرزند منتقل نمی شود.

توکسوپلاسموزیس چشمی معمولا مادر زادی است.  ممکن است هردو چشم درگیر شوند ولی توکسوپلاسموزیس از یک چشم به چشم دیگر منتقل نمی شود .  توکسوپلاسموز چشمى در اکثر موارد در تعقیب عفونت‌هاى مادرزادى در دومین ده‌سال عمر بروز مى‌کند. این شکل از بیمارى بندرت در مبتلایان به توکسوپلاسموز حاد اکتسابى دیده مى‌شود. ضایعه‌هاى توکسوپلاسموز چشمى بیشتر به بخش خلفى چشم محدود مى‌شود. اول شبکیه و سپس مشیمیهٔ زیر آن دچار ضایعه مى‌گردد. براساس آزمایش‌هاى تجربى که روى حیوان‌هاى آزمایشگاهى انجام گرفته، ضایعه‌هاى توکسوپلاسموز چشمى را به دو دسته تقسیم مى‌کنند: یکى از ضایعه‌هاى ناشى از پاره‌شدن کیست انگل و دیگرى ضایعه‌هاى مربوط به انهدام سلولى به‌علت اثر مستقیم تاکى‌زوئیت‌ها  تظاهرات ناشى از پاره‌شدن کیست انگل به‌طور ناگهانى بروز مى‌کند و با التهاب شدید همراه بوده و به کانون‌هائى در شبکیه محدود مى‌گردند، ولى تظاهرهاى ناشى از تخریب سلول‌ها به‌وسیله شکل فعال انگل به مرور در طى مدتى به‌نسبت طولانى خود را نشان مى‌دهند. ضایعه‌هاى داخل چشم ممکن است باعث توقف رشد چشم و میکروفتالمى در نوزادان گردد. انحراف چشم نوزادان ممکن است مربوط به ضایعه‌هاى ناشى از توکسوپلاسما باشد.

توکسوپلاسموز چشمى مادرزادى ممکن است در بدو تولد تظاهرى نداشته باشد، ولى در دوران کودکى یا نوجوانى تنها بصورت کوریورتینیت تظاهر کند. در این بیماران هیچ‌گونه شواهدى دال بر وجود عفونت سیستمیک دیده نمى‌شود. کوریوتینیت حاد را مى‌توان به‌کمک افتالموسکپ در یک یا چند نقطه مشاهده کرد. ضایعه‌هاى شبکیه تکرارشونده است و روى دید چشم اثر مى‌گذارد. عیار پادتن در این بیماران به‌طور معمول ثابت و پائین است.

 

 علائم و نشانه‌ها 

بیماران توکسوپلاسموز چشمى با سابقهٔ مشاهدهٔ ذرات شناور و تارى دید به پزشک مراجعه مى‌کنند. در موارد شدید ممکن است درد و فوتوفوبى (اذیت نور) نیز وجود داشته باشد ضایعات چشمى به‌صورت رتینوکوروئیدیت (التهاب شبکیه و مشیمیه) موضعى به رنگ سفید هستند. اغلب ضایعات فعال در مجاورت اسکارهاى (جوشگاه های) بهبود یافتهٔ شبکیه، دیده مى‌شوند ادم سیستوئید ماکولا (ورم لکه زرد شبکیه) ممکن است رخ دهد. در عفونت‌هاى شدید ایرید و سیکلیت (التهاب عنبیه و جسم مژگانی) رخ مى‌دهد و ممکن است فشار داخل چشم افزایش یابد.

یافته‌هاى آزمایشگاهى     

تست سرولوژیک مثبت به‌همراه علائم بالینى تشخیص محسوب مى‌شود.

درمان  

ضایعات کوچک در حاشیهٔ شبکیه که با التهاب شدید زجاجیه همراه نباشد، نیاز به درمان ندارد. عفونت‌هاى شدید یا خلفى را باید به مدت ۴ تا ۶ هفته پیریمتامین و ترى‌سولفاپیریمیدین (به‌همراه فولینیک اسید) جهت جلوگیرى از تضعیف مغز استخوان درمان نمود. حین درمان هر هفته باید شمارش کامل خون انجام شود. روش دیگر درمان مصرف کلیندامایسین به‌همراه ترى‌سولفاپیریمیدین است. نئوواسکولاریزاسیون ساب رتینال را مى‌توان با فوتوکوآگولاسیون لیزرى درمان نمود.  لکه های سیاه به علت کدورت های داخل زجاجیه  است . کدورت ناحیه زجاجیه چشم اگر شدید باشد، با عمل جراحی که اصطلاحا به آن ویترکتومی می گویند، قابل درمان است. در هر بار که بیماری درمان می شود، چون عامل بیماری نابود نمی شود بلکه فقط مهار می شود، ممکن است مجددا عود کند.

 

 

 

2 دیدگاه

  • مهدی میرزایی, 10 اسفند, 1399 @ 1:24 ق.ظ پاسخ

    درود برشما..
    من حدود40سال سن دارم، از سن 12سالگی متوجه شدم که یک چشمم دچار دید حدود60درصد البته منظور از (100درصد دید کامل) هست از همون سن تابه حال کم یا زیاد نشده دید چشمم ثابت مونده(60درصد)ناگفته نمونه همون چشمم انحراف به راست پیدا کرد یک دکترسال76عمل انحراف انجام داد ولی متاسفانه کامل و موازی چشم دیگری قرار نگرفت، از همون موقع چندیدن بار به پزشک مراجعه کردم فقط گفتن که انگل گربه چشمی داری و هیچ درمانی نداره، سال 98واسه آخرین بار رفتم دکتر گفتم نسبت به زمان گذشته ایده، تجربه،راه حل، آپدیت شدن ویا…. در گذر زمان حتما اتفاق افتاده به همین خاطر عکس رنگی از چشمم گرفتم گفتن بیماری توکسوپلاسموز هستش با یک دکتر که در همین زمینه تخصص داره مشورت کن..
    حالا خواستم بدونم بااین پیشرفت علم و اطلاعات پزشکی چشم من قابل درمان با هرنوع دارو، عمل، لیزر و…. هست یا خیر؟؟؟
    ممنون میشم جواب یا راهنمایی کنید…
    سپاس

    • دکتر نادری, 10 اسفند, 1399 @ 3:05 ق.ظ پاسخ

      با سلام.
      انگل توکسوپلاسما با گرفتاری چشمی معمولا در دوران جنینی از راه جفت از مادر به فرزند منتقل شده و ارگانهای مختلفی از جمله مغز و چشم را می تواند درگیر کند که هر چه سن ابتلا جنین کمتر باشد گرفتاری و در نتیجه نقائص جنین شدید تر خواهد بود؛ به طوریکه در سه ماهه اول معمولا منجر به سقط جنین می شود. گرفتاری چشمی نیز عمدتا در شبکیه و مشیمیه است و در دوران بعدی زندگی ممکن است انگل مجددا فعال شده و باعث آسیب بیشتری شود. چون گرفتاری باعث تخریب بافت شبکیه و مشیمیه زیر آن می شود پس قابل ترمیم نیست. اگر عفونت در دوران بعدی مجددا فعال شود باید با داروهای ضد انگل مهار شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.